G&E in de USA.
Deel 33: Sinterklaas in California
november/december 2004
De moord op Theo van Gogh; de multiculturele samenleving in Nederland en in de Bay Area
In de vorige aflevering heb ik gezellig gebabbeld over onze vakantie, de familieuitjes, de kastelen, en de poffertjeskraam. Maar tijdens ons verblijf in Nederland is Theo van Gogh vermoord, en deze moord, en de heftige gebeurtenissen die daarop volgden, hebben als een donkere schaduw over onze vakantie gehangen. Ik wilde daar toch een paar alinea's aan wijden, hoewel ik daarna weer op vrolijker onderwerpen zal overstappen.
Op dinsdagavond 2 november waren we in het vakantiehuisje in Twente. We hadden overdag geen televisie gekeken, en wilden nietsvermoedend wel eens weten hoe het met de verkiezingen in de VS stond. Had Kerry gewonnen (waarop ik hoopte), of werd het toch weer 4 jaar Bush? Dus zetten we de televisie in het vakantiehuisje aan, en keken op Teletext. Tot onze grote verbijstering bleek die dag Theo van Gogh vermoord, en geschokt keken we die avond naar wat er was gebeurd. De rest van de vakantie bleven we de ontwikkelingen volgen, de brandstichtingen in scholen en moskeeen, de protesten, de reacties. Het was heel onwezenlijk. Was dit nog wel het Nederland dat we drie jaar geleden hadden achtergelaten? Wat was er gebeurd met het tolerante Nederland, waar ruimte leek te zijn voor iedereen? Theo van Gogh was natuurlijk niet een aimabel persoon. De film "Submission" heb ik niet gezien, dus ik kan daar niet over oordelen. Maar ik heb nu een aantal van zijn columns gelezen, en ik vind dat hij zeer grof en beledigend schreef. Terecht dat hij zich niet geliefd heeft gemaakt in de joodse en islamitische wereld. Maar om nu iemand daarom te vermoorden, dat gaat te ver. Maar ik was nog meer geschokt door de heftige reacties van "blank" Nederland, dat zich opeens begon te beklagen over "de moslims". Waarom worden hele bevolkingsgroepen beoordeeld en afgerekend op het werk van een gestoorde enkeling? Waarom is er nog steeds zo'n sterke tweedeling in de Nederlandse maatschappij? Waarom zijn de mensen niet meer geinteresseerd in elkaars cultuur?
Hier in de San Francisco Bay area wonen we ook in een zeer multiculturele samenleving. Ik ken geen precieze percentages, maar ik schat dat zeker 30% van de mensen hier niet in de USA geboren is.
Het hart van de SF Bay Area, Silicon Valley, met zijn grote IT industrie, oefent een grote aantrekkingskracht uit op mensen uit alle windstreken. Veel mensen hier komen uit Azie, en met name uit India, omdat daar veel hoogopgeleide, Engelssprekende technici en computerprogrammeurs vandaar komen.
Maar de grootste bevolkingsgroep hier zijn de Mexicanen, omdat California vroeger een onderdeel van Mexico was. De Verenigde Staten zijn voor Mexicanen wat Nederland was voor veel Turken en Marokkanen: het land van hun dromen. Hier in de VS kunnen ze geld verdienen om hun families in Mexico te onderhouden. Veel Mexicanen spreken geen of slecht Engels, maar vormen toch een essentieel deel van de samenleving hier. Zij vervullen de meestal slecht betaalde banen van kok, tuinman, klusjesman, vuilnisman (ja, ik zie nooit vrouwen in deze functies hier). Ze wonen in Mexicaanse buurten, met hun eigen winkels, supermarkten, en restaurants, en mengen niet zo met de rest van de bevolking. Er zijn dus parallelen met de situatie in Nederland.
Maar het mooie van de VS is dat men elkaar in zijn waarde laat. Er wonen hier mensen van overal, maar er is ook ruimte om je eigen cultuur te houden. Niemand kijkt hier op van een Sikh-met-tulband, een vent met een cowboyhoed, een Indiase in een sari, of een dikke Amerikaanse vrouw in een strak roze trainingspak. 
Dat kan allemaal, daar wordt niemand over nageroepen, niemand over beledigd. Sterker nog, de grote culturele mix zorgt juist voor een verrijking van de samenleving. Er zijn hier Vietnamese kerken, Hindu-tempels, Grieks-Orthodoxe kerken, synagoges, en Jehova gebouwen; er is Chinees Nieuwjaar, Joods Chanouka, Duits Oktoberfest, Indiaas Diwali-feest, Braziliaans carnaval; you name it. En daar wordt gewoon in het TV-nieuws aandacht aan besteed, en de Amerikanen gaan graag naar deze festiviteiten toe (vooral naar het Oktoberfest trouwens!). En dan heb ik het nog geen eens over de restaurants gehad. Thais, Cubaans, Indiaas, Chinees, Vietnamees, Italiaans, Maleisisch, Japans, Spaans, het is hier allemaal.
Waarom lukt het hier in de Bay Area wel om met zoveel culturen samen te wonen? Natuurlijk, het leven is hier ook hard. De huren zijn hoog, en zonder goede baan (of meerdere banen!) kun je het hier niet redden. De werknemer is hier vogelvrij, en je kunt je baan zo verliezen. Social Security bestaat wel maar is te laag om van te kunnen leven. Als buitenlanders ontslagen worden, betekent dat meestal een enkele reis terug naar het land van herkomst, omdat niet alleen het inkomen ophoudt, maar ook het visum ongeldig wordt. Ik zal dan ook niet beweren dat het hier allemaal zo rooskleurig is. Maar ik mis in Nederland nu wel het respect en interesse voor elkaar. En waarom zijn er zo weinig Marokkaanse restaurants in Nederland?
Sinterklaas in de San Francisco Bay Area
OK, zoals beloofd schakel ik weer over op vrolijker onderwerpen.
Het werd weer de tijd van Sinterklaas. En ja hoor, hij kwam ook naar California toe dit jaar, en dit jaar mocht de Tol Toneelclub daaraan meewerken. Nog even een toelichting: sinds september 2003 zit ik op de Tol Toneelclub, onder leiding van Annette Tol, de vrouw van een collega van Gerard (zie Tol en Thijs Web, de website van Matthijs en Annette). We zijn een groep van 6-8 Nederlandse vrouwen, en we leren omgaan met emoties, improvisatie, lichaamstaal, en we lachen vooral heel wat af. Maar goed, dit jaar had Annette het verzoek gehad om de Pieten aan te leveren. Jullie begrijpen wel wat ik bedoel, toch? Er zouden dit jaar twee Sinterklaas vieringen in de Bay Area zijn, op zaterdag 4 december in de Nederlandse School in Palo Alto, en op zondag 5 december in Sunnyvale, georganiseerd door de Nederlandse "Woensdagavond Vrouwen" (de WAF). Er zitten hier toch nog onverwacht veel Nederlandse gezinnen, genoeg voor het houden van twee vieringen. Allebei de keren zouden er zo'n 30 - 40 kinderen komen, en er was maar weinig overlap in de kinderen die bij de beide gelegenheden aanwezig waren.
Voordat we aan het echte werk konden beginnen, moesten we ons wel weer even inleven, hoor. Voor de niet-ouders onder ons, zoals ik, is het toch wel weer even geleden dat Sinterklaas een belangrijke rol in ons leven vervulde. Er bleek zelfs een Sinterklaasjournaal te bestaan, dat kennelijk elke dag in Nederland vertoond werd. Via de website Sinterklaas-Journaal waren natuurlijk alle Nederlandse kinderen, zowel in Nederland als in het buitenland, ook op de hoogte van de perikelen rondom de intocht. Ik heb me dus een avondje ingelezen over de pepernotenolie, Amerigo, de Pieto-test, fop-kadootjes, de Leespiet, en Sinter-kaas. Bluff your way into Sinterklaas, zullen we maar zeggen.
De eerste Sinterklaas happening, op zaterdag was georganiseerd door de Nederlandse School. Dit is een school speciaal voor Nederlandse kinderen hier in de Bay Area, die na schooltijd hier hun Nederlands op peil kunnen houden, of voor kinderen die naar Nederland gaan verhuizen en de taal moeten leren. Elk jaar brengt Sinterklaas deze kinderen een bezoek, en dit jaar mochten wij daar dus aan meedoen. De deelnemers verzamelden zich bij het huis van 1 van de ouders, Irma, om zich mooi aan te kleden en op te maken (jullie snappen wel wat ik bedoel). Het resultaat was verbazingwekkend! Annette had de Pieten en Sinterklaas goed voorbereid op hun rol, en het werd heel leuk. De kinderen zaten al in een groot lokaal in het Cubberley Community Center in Palo Alto, toen daar opeens hard aan de deur geklopt werd. Daar was Sint Nicolaas! Pepernoten vlogen door het rond, Sinterklaas kwam binnen, en de Pieten dansten door de zaal. Juf Miriam heette de goedheiligman van harte welkom. Ze had een Pieto-leestest voor de Pieten gemaakt, maar de kinderen deden het beter dan de Pieten! Na het zingen van wat Sinterklaasliedjes werden de kinderen in kleine groepjes naar voren geroepen om bij Sinterklaas te komen. De Sint wist van elk kind wat er het afgelopen jaar gebeurd was, dankzij de gedetailleerde beschrijvingen in het Rode Boek. Sommige kinderen waren helemaal niet bang (sommigen zelfs uitgesproken brutaal!), maar voor anderen was het toch best wel een beetje eng. Gelukkig mochten de ouders mee naar Sinterklaas, als het toch iets te veel was. Elk kind kreeg van de Hoofdpiet een zakje snoep, en na afloop was er voor iedereen een cadeautje uit de grote juten zakken.
De volgende dag moest Sinterklaas naar Sunnyvale. Dit keer verzamelde het gezelschap zich bij ons thuis, waar de Pieten en de Sint zich klaarmaakten voor de voorstelling. Op de foto's zie je Sinterklaas bij ons thuis aan de tafel, te lezen in het Rode Boek, terwijl de Pieten zich aan het mooi maken waren voor onze spiegels. Het was een hele eer om dit gezelschap bij ons thuis te mogen ontvangen!
Sinterklaas en zijn Pieten hadden er veel zin in dit jaar. Van links naar rechts de Hoofd-Piet (EB), de Wegwijs-Piet (MM), Sinterklaas (W), de Zing-Piet (I) en de Sorry-Piet (sorry hoor, AT).
In twee auto's reden Sinterklaas en zijn vier Pieten naar het zaaltje. Ook deze dag waren de kinderen hier allemaal al, gezellig aan het knutselen. De Wegwijs-piet kwam als eerste aan, en nam de kinderen mee naar het aangrenzende zaaltje. Hij had het Rode Boek gestolen van Sinterklaas, want hij wilde snel naar huis. De kinderen mochten dat natuurlijk niet tegen de Sint vertellen.
Maar nadat de Sint was binnengekomen, compleet met rondvliegende pepernoten en zingende Pieten, bleek al snel dat het Rode Boek verdwenen was. Wie van de Pieten had het boek? Niemand natuurlijk. Maar dan konden we niet beginnen. Zonder Boek geen cadeautjes. O, maar toen begonnen alle kinderen naar de Wegwijs-Piet te wijzen. Hij had het boek! De Wegwijs-Piet draaide zich om, en de Hoofd-Piet zag het Rode Boek achter zijn rug. Oei, wat was de Sint boos op de Wegwijs-Piet, maar gelukkig vergaf hij het hem. Nu het boek weer terecht was, kon de Sinterklaasviering dan toch beginnen.
Net zoals de vorige dag mochten ook op deze middag de kinderen in kleine groepjes naar de Sint toekomen, en de goedheiligman had voor iedereen een klein verhaaltje. Jammer dat de microfoon ontbrak, zodat het achterin niet goed te verstaan was. Dan duurt zo'n viering toch wel erg lang voor de kleintjes. Maar aan het eind mocht iedereen naar voren komen om een cadeautje te ontvangen. En toen gingen de Sint en de Pieten alweer weg. "Dag Sinterklaasje, dahag, dahag, luister naar ons afscheidslied".
Na afloop gingen we weer naar ons huis toe, waar de transformatie weer ongedaan gemaakt werd (dankzij grote potten handcreme, rollen toiletpapier, en zwarte handdoeken). Wat waren we moe!
Einde van Deel 33: Sinterklaas in California
Ga door naar Deel 34: Kerst en Nieuwjaar, samen met elkaar.
Of ga terug naar nog meer avonturen van G&E in the USA.
Of ga terug naar Elies Bik's HomePage.